Komentarz do art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości, M. Michalak, Lex 2013). Taka też błędna interpretacja przepisów ustawy o rachunkowości legła u podstaw orzeczenia o winie wobec M. R. co do czynów z art. 79 powoływanej wyżej ustawy. M. R. prowadzący doradztwo prawno-podatkowe „R.” zawarł z „A.” Sp. z o.o. Skorzystaj z usług doświadczonych prawników. Art. 22. o rach. - Ustawa o rachunkowości - 1. Dowody księgowe powinny być rzetelne, to jest zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują, kompletne, zawierające co najmniej dane określone w art. 21, oraz 5. Jednostki, o których mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2016 r. poz. 239 i 395), mogą prowadzić uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów na zasadach i warunkach określonych w tej ustawie. Art. 3 [Słowniczek] 1. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1523 oraz z 2018 r. poz. 2243) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r. poz. 395), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych: Rachunkowość/Obrót towarowy/Pojęcie towarów. Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników. Przedmiotem obrotu towarowego są towary, które należą do zapasów, będących elementem aktywów obrotowych przedsiębiorstwa. Pojęcie towarów jest zdefiniowane w dwóch aktach prawnych, a mianowicie w Ustawie o rachunkowości oraz Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz.U. Nr 121, poz. 591 ze zm.) he Accounting Act dated 29 September 1994 ( J.L. No. 121, item 591, as amended) 1 Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz.U. Nr 121, poz. 591) tekst jednolity z dnia 27 marca 2002 r. (Dz.U. Nr 76, poz. 694) tekst jednolity z dnia 2 września 2009 r. Z art. 4 ust. 5 uor wynika, że to kierownik jednostki, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości. Z możliwości tej skorzystał polski ustawodawca przyjmując nowe brzmienie art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2016 r. poz. 1047, z późn. zm.) – dalej ustawa o rachunkowości. Zgodnie z art. 66 ust. 5 zdanie drugie ustawy o rachunkowości, w przypadku badania ustawowego, pierwsza umowa o badanie Zasady prowadzenia rachunkowości. Ustawa z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości. Jednostka mikro, o której mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1, 2a, 4 i 5 oraz ust. 1b Komentarze liczba obiektów na liście: (3) Ustawa o rachunkowości. Komentarz, wyd. V; Komentarz do niektórych przepisów ustawy o rachunkowości, [w:] Przestępstwa przeciwko dokumentom w obrocie gospodarczym. Zbiór orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych; Ustawa o rachunkowości. Komentarz, wyd. V SmrU. Rachunkowość, zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy z o rachunkowości (dalej; uor), obejmuje:l przyjęte zasady (politykę) rachunkowości,l prowadzenie, na podstawie dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych, ujmujących zapisy zdarzeń w porządku chronologicznym i systematycznym,l okresowe ustalanie lub sprawdzanie drogą inwentaryzacji rzeczywistego stanu aktywów i pasywów,l wycenę aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego,l sporządzanie sprawozdań finansowych,l gromadzenie i przechowywanie dowodów księgowych oraz pozostałej dokumentacji przewidzianej ustawą,l poddanie badaniu i ogłoszenie sprawozdań finansowych w przypadkach przewidzianych jednostek sektora finansów publicznych jest konieczność stosowania także ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (dalej: uof). Sektor finansów publicznych zobligowany jest do stosowania szczególnych zasad rachunkowości dotyczących:l ewidencji wykonania budżetu,l ewidencji majątku trwałego stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,l wyceny poszczególnych składników aktywów i pasywów,l sporządzania sprawozdań finansowych oraz odbiorców tych te wynikają z art. 17 ust. 2 uof. W myśl art. 17 ust. 1 uof, jednostki sektora finansów publicznych powinny uwzględniać zasady określone w przepisach ustawy o rachunkowości i standardach międzynarodowych, z tym że:l dochody i wydatki muszą być ujmowane w terminie ich zapłaty, niezależnie od rocznego budżetu, którego dotyczą,l należy ujmować również wszystkie etapy rozliczeń poprzedzające płatność dochodów i wydatków, a w zakresie wydatków i kosztów - także zaangażowanie środków,l odsetki od nieterminowych płatności należy naliczać i ewidencjonować nie później niż na koniec każdego kwartału,l przeszacowanie wartości aktywów i pasywów dewizowych według bieżących kursów walutowych powinno być dokonywane nie później niż na koniec kwartału,l zobowiązania wycenia się według wartości emisyjnej powiększonej o narosłe kwoty z tytułu oprocentowania,l należności i zobowiązania nominowane w walutach obcych należy wyceniać również według bieżących kursów delegację zawartą w ustawie o finansach publicznych, Minister Finansów wydał rozporządzenie z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych. Rozporządzenie to określa szczególne zasady rachunkowości oraz plany kont dla:l budżetu państwa,l budżetów jednostek samorządu terytorialnego,l jednostek budżetowych,l zakładów budżetowych,l gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych,l jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej z § 3 rozporządzenia, jednostki te prowadzą rachunkowość na podstawie przepisów o rachunkowości i ustawy o finansach publicznych, z uwzględnieniem zasad szczególnych określonych w rozporządzeniu. Do najważniejszych zasad szczególnych obowiązujących przedmiotowe jednostki sektora finansów publicznych należą:W zakresie wyceny składników majątku:1. Środki trwałe stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego otrzymane nieodpłatnie, na podstawie decyzji właściwego organu, mogą być wycenione nie według zasad wyceny ustalonych w ustawie o rachunkowości (według cen sprzedaży takiego samego lub podobnego przedmiotu), lecz w wartości określonej w tej decyzji (§ 5 ust. 1).2. Wartość początkowa środków trwałych i dotychczas dokonane odpisy umorzeniowe podlegają aktualizacji zgodnie z zasadami określonymi w odrębnych przepisach, a wyniki aktualizacji są odnoszone na fundusz (§ 5 ust. 5) - w ustawie o rachunkowości na fundusz z aktualizacji Rzeczowe składniki majątku obrotowego wycenia się na dzień bilansowy według ich wartości wynikających z ewidencji (§ 6). W myśl art. 28 ust. 1 pkt 6 uor, rzeczowe składniki aktywów obrotowych wycenia się według cen nabycia lub kosztów wytworzenia, nie wyższych od cen ich sprzedaży netto na dzień Wprowadzono obowiązek wyceny nie później niż na koniec kwartału należności i zobowiązań oraz innych składników aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych, według zasad obowiązujących na dzień bilansowy (§ 7 ust. 3).5. Jednostki postawione w stan likwidacji wyceniają aktywa według zasad określonych dla jednostek kontynuujących działalność, chyba że przepisy o likwidacji jednostki stanowią inaczej (§ 8 ust. 2). Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jeżeli założenie kontynuacji działalności nie jest zasadne, to wycena aktywów jednostki następuje po cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania, nie wyższych od cen ich nabycia albo kosztów wytworzenia, pomniejszonych o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. W takim przypadku jednostka jest również obowiązana utworzyć rezerwę na przewidywane dodatkowe koszty i straty spowodowane zaniechaniem lub utratą zdolności do kontynuowania zakresie inwentaryzacji:1. Dobra kultury i zapasy wojenne podlegają inwentaryzacji według zasad określonych w odrębnych przepisach (§ 5 ust. 6) - przepisy dotyczące zapasów wojennych jak dotąd nie ukazały Grunty, budynki i budowle podlegają inwentaryzacji w sposób określony w przyjętych przez jednostkę zasadach rachunkowości (§ 5 ust. 7) - odstąpiono od zasad określonych w art. 26 zakresie odpisów amortyzacyjnych i umorzeniowych:1. Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne umarza się i amortyzuje z zastosowaniem stawek określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych albo stawek określonych przez dysponenta części budżetowej lub zarząd jednostki samorządu terytorialnego (§ 5 ust. 2).Przy ustalaniu okresu amortyzacji i rocznej stawki amortyzacyjnej nie trzeba więc uwzględniać okresu ekonomicznej użyteczności środka trwałego, na określenie którego wpływają w szczególności:l liczba zmian, na których pracuje środek trwały,l tempo postępu techniczno-ekonomicznego,l wydajność środka trwałego mierzona liczbą godzin jego pracy lub liczbą wytworzonych produktów albo innym właściwym miernikiem,l prawne lub inne ograniczenia czasu używania środka trwałego,l przewidywana przy likwidacji cena sprzedaży netto istotnej pozostałości środka Jednorazowo, przez spisanie w koszty w miesiącu przyjęcia do używania, umarza się (§ 5 ust. 3):l książki i inne zbiory biblioteczne,l środki dydaktyczne, w tym także środki transportu, służące do nauczania i wychowania w szkołach i placówkach oświatowych,l odzież i umundurowanie,l meble i dywany,l inwentarz żywy,l pozostałe środki trwałe (wyposażenie) oraz wartości niematerialne i prawne, o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości w momencie oddania do Nie umarza się gruntów oraz dóbr kultury (§ 5 ust. 4).4. Jednostki zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych mogą umarzać i amortyzować środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne jednorazowo za okres całego roku, natomiast jednostki rozliczające podatek dochodowy od osób prawnych - za inne okresy niż okresy miesięczne - jednorazowo za dany okres (§ 8 ust. 1). Ustawa o rachunkowości nie przewiduje takich zakresie ewidencji i planów kont:1. W celu ustalenia nadwyżki lub niedoboru budżetu operacje gospodarcze dotyczące dochodów i wydatków budżetu państwa oraz dochodów i wydatków budżetów jednostek samorządu terytorialnego są ujmowane w księgach rachunkowych na odrębnych kontach księgowych w zakresie faktycznych (kasowo zrealizowanych) wpływów i wydatków dokonanych na bankowych rachunkach budżetów oraz rachunkach bieżących dochodów i wydatków budżetowych jednostek budżetowych, z wyjątkiem operacji szczególnych, określonych w odrębnych przepisach (§ 4).2. Nie dokonuje się odpisów aktualizujących należności z tytułu dochodów i wydatków budżetowych, a odpisy aktualizujące należności na rzecz funduszy tworzonych na podstawie ustaw obciążają fundusze (§ 7 ust. 1). Odsetki od należności i zobowiązań, w tym również tych, do których stosuje się przepisy dotyczące zobowiązań podatkowych, ujmuje się w księgach rachunkowych w momencie ich zapłaty lub pod datą ostatniego dnia kwartału w wysokości odsetek należnych na koniec tego kwartału (§ 7 ust. 2). Ustawa o rachunkowości szczegółowo reguluje zasady dokonywania odpisów aktualizujących należności w art. Ewidencja dochodów i wydatków prowadzona jest ze szczegółowością wynikającą z rozporządzenia Ministra Finansów z 14 czerwca 2006 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, w układzie:l działów, zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia,l rozdziałów, zgodnie z załącznikiem nr 2,l paragrafów dochodów, przychodów i środków, zgodnie z załącznikiem nr 3,l paragrafów wydatków i środków, zgodnie z załącznikiem nr 4,oraz według bardziej szczegółowej klasyfikacji wydatków dla zadań z zakresu bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, zgodnie z załącznikami nr 7 i Przedmiotowe jednostki obowiązuje ustalony przez Ministra Finansów plan kont oraz wytyczne do opracowania na jego podstawie zakładowych planów kont poszczególnych Prowadzona jest dodatkowa ewidencja planu finansowego (wydatków budżetowych oraz niewygasających wydatków) oraz zaangażowania środków (zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych, dochodów własnych jednostek budżetowych, środków funduszy pomocowych, wydatków budżetowych roku bieżącego i przyszłych lat) na kontach rozwiązania szczególne:1. Definicja środka trwałego, określona w art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości, poszerzona jest o środki trwałe stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, w stosunku do których jednostka wykonuje uprawnienia właścicielskie, niezależnie od sposobu ich wykorzystania (§ 2 pkt 5).2. Sprawozdania finansowe jednostek obejmują:l bilans - w układzie zbliżonym do określonego w ustawie o rachunkowości,l rachunek zysków i strat nowy - sporządzany wyłącznie w wariancie porównawczym, ukazującym koszty i przychody wg ich rodzajów; nie ma możliwości sporządzania rachunku zysków i strat w układzie kalkulacyjnym, dzielącym koszty i przychody ze względu na źródła ich powstawania w odniesieniu do sprzedawanych produktów lub usług na bezpośrednie (dotyczące bezpośrednio wytwarzania określonego produktu) oraz pośrednie (związane z całokształtem funkcjonowania jednostki), odnoszone na poszczególne wyroby i usługi za pomocą kluczy podziałowych ustalonych zgodnie ze specyfiką jednostki,l zestawienie zmian w funduszu, stanowiące bezpośrednie odniesienie do zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym ustawy o rachunkowości,l sprawozdania łączne - sporządzane na podstawie sprawozdań finansowych jednostkowych (sporządzanych na podstawie własnych ksiąg rachunkowych jednostki) lub jednostkowych i ma obowiązku sporządzania określonych w ustawie o rachunkowości rachunku przepływów pieniężnych oraz dodatkowych informacji i Przedmiotowe jednostki sektora finansów publicznych, na podstawie art. 80 uor, zwolnione są z obowiązku badania i ogłaszania sprawozdań finansowych. Obowiązek badania sprawozdań może jednakże wprowadzić, w drodze rozporządzenia, Minister prawnel Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości ( z 2002 r. Nr 76, poz. 694; z 2006 r. Nr 208, poz. 1540)l Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych ( Nr 249, poz. 2104; z 2006 r. Nr 249, poz. 1832)l Rozporządzenie Ministra Finansów z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych ( Nr 142, poz. 1020)l Rozporządzenie Ministra Finansów z 14 czerwca 2006 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych ( Nr 107, poz. 726; z 2007 r. Nr 48, poz. 322) Leasing, pomimo obszernego omówienia w ustawie o rachunkowości, ustawie o CIT oraz przede wszystkim w Krajowym Standardzie Rachunkowości nr 5 „Leasing, najem, dzierżawa", nadal przysparza wielu problemów zarówno w rozliczeniach podatkowych, jak i ujęciu bilansowym. Pierwsze wątpliwości wiążą się z określeniem rodzaju leasingu na podstawie ustawy o rachunkowości oraz ustawy o CIT. Kolejnym problmem jest ewidencja księgowa wartości początkowej przedmiotu umowy leasingu lub rat leasingowych. Wątpliwości pojawiają się także przy ujmowaniu leasingu w kalkulacji CIT oraz rozpoznawaniu różnic przejściowych w podatku odroczonym. Kwalifikacja Zgodnie z art. 709 kodeksu cywilnego z umową leasingu mamy do czynienia, gdy finansujący, zwany również leasingodawcą, zobowiązuje się przekazać przedmiot umowy korzystającemu (leasingobiorcy), do użytkowania lub używania i pobierania pożytków na określony czas. Leasingobiorca w ramach umowy zobowiązuje się do płacenia wynagrodzenia zgodnie z uzgodnionym harmonogramem. Wynagrodzenie to musi być równe co najmniej cenie nabycia przedmiotu umowy przez leasingodawcę. Definicja ta pozwala określić, kiedy mamy do czynienia z umową leasingu, jednak dla potrzeb księgowych i podatkowych nie jest ona wystarczająca. O ile w ustawie o rachunkowości (dalej: uor) nie znajdziemy definicji leasingu, o tyle w art. 3 ust. 4 uor wskazano warunki, przy których spełnieniu przedmiot umowy leasingowej może być zaliczony do aktywów trwałych podmiotu korzystającego (leasingobiorcy). Są one następujące: - po zakończeniu okresu umowy, własność przedmiotu umowy jest przeniesiona na leasingobiorcę; - korzystający ma prawo nabycia przedmiotu umowy po jej zakończeniu po cenie niższej od wartości rynkowej z dnia nabycia; - umowa została zawarta na okres odpowiadający w dużej mierze okresowi ekonomicznej użyteczności przedmiotu umowy, przy czym czas trwania umowy nie może być krótszy niż 3 tego okresu; - suma zapłaconego wynagrodzenia leasingodawcy pomniejszona o dyskonto przewyższa 90 proc. wartości rynkowej przedmiotu umowy; - umowa zawiera przyrzeczenie leasingodawcy do przedłużenia lub ponownego zawarcia umowy z leasingobiorcą dotyczącej tego samego przedmiotu na warunkach korzystniejszych niż dotychczasowe; - umowa przewiduje możliwość rozwiązania umowy z zastrzeżeniem, że poniesione koszty oraz straty są pokrywane przez leasingobiorcę; - przedmiot umowy został indywidualnie dostosowany dla leasingobiorcy i bez wprowadzenia zmian nie może być on używany przez inne jednostki. Gdy spełniony jest przynajmniej jeden z powyższych warunków, to dla potrzeb prawa bilansowego umowa leasingu jest klasyfikowana jako leasing finansowy. Z kolei, jeżeli żaden z nich nie jest spełniony, to mamy do czynienia z leasingiem operacyjnym. Podobnie jak w ustawie o rachunkowości, w ustawie o CIT także rozróżnia się dwa rodzaje leasingu: operacyjny i finansowy, chociaż ustawa nie posługuje się wprost tymi pojęciami. Zgodnie z art. 17b ustawy o CIT, aby móc uznać leasing za operacyjny, musi on spełniać następujące kryteria: - okres umowy leasingu stanowi co najmniej 40 proc. normatywnego okresu amortyzacji przedmiotu leasingu dla rzeczy ruchomych i wartości niematerialnych i prawnych lub wynosi co najmniej pięć lat dla nieruchomości; - suma opłat po odliczeniu VAT jest większa bądź równa początkowej wartości przedmiotu umowy leasingu. Umowę leasingu uznaje się za umowę leasingu finansowego, gdy spełnia ona łącznie następujące warunki: - umowa została zawarta na czas oznaczony; - suma opłat po odliczeniu VAT jest większa bądź równa początkowej wartości przedmiotu umowy leasingu; - umowa zawiera postanowienie, że w okresie jej trwania to korzystający będzie dokonywał odpisów amortyzacyjnych. Jak ująć w księgach Wariant 1. Leasing finansowy, księgi leasingobiorcy Gdy korzystający stwierdzi, że umowa stanowi leasing finansowy w świetle przepisów uor, to w księgach rachunkowych powinien wykazać przedmiot umowy jako aktywa trwałe i drugostronnie jako zobowiązanie finansowe wobec leasingodawcy. Wartość początkowa przedmiotu leasingu ustalana jest jako niższa spośród wartości: rynkowej na dzień rozpoczęcia umowy lub zdyskontowanej sumy opłat leasingowych (dyskonto liczone jest przy pomocy stopy leasingu lub stopy korzystającego). Ponadto, przy rozpoznaniu leasingu finansowego dla celów ewidencji księgowej korzystający musi rozdzielić raty leasingowe na część kapitałową i odsetkową. Ta pierwsza zmniejsza zobowiązanie leasingowe, podczas gdy część odsetkowa zostaje wykazana jako koszty finansowe. Przykład Spółka jako korzystający podpisała umowę leasingu na środek trwały. Wartość rynkowa przedmiotu leasingu na dzień rozpoczęcia umowy to 20 000 zł, zdyskontowana suma opłat leasingowych wynosi 22 500 zł. Spółka ustaliła, że umowa stanowi leasing finansowy. Miesięczna opłata leasingowa wynosi 550 zł + 23 proc. VAT, z czego 450 zł to część kapitałowa, a 100 zł część odsetkowa. Spółka amortyzuje podobne środki trwałe stawką 15 proc. rocznie, w związku z czym amortyzacja miesięczna wynosi 250 zł. Spółka ma prawo do pełnego odliczenia VAT oraz nie stosuje konta „Rozliczenie zakupu". Ewidencja księgowa: 1. Ewidencja przyjęcia środka trwałego u leasingobiorcy Wn „Środki trwałe" 20 000 zł Ma „Rozrachunki z leasingodawcą" 20 000 zł 2. Ewidencja miesięcznej faktury za opłatę leasingową Wn „Rozrachunki z leasingodawcą" 450 zł Wn „Koszty finansowe" 100 zł Wn „VAT naliczony" 126,50 zł Ma „Rozrachunki z dostawcami" 676,50 zł 3. Ewidencja miesięcznej amortyzacji przedmiotu leasingu Wn „Amortyzacja" 250 zł Ma „Umorzenie" 250 zł Wariant 2. Leasing finansowy, księgi leasingodawcy Finansujący prezentuje przedmiot umowy leasingu finansowego jako długo- lub krótkoterminowe aktywa finansowe z tytułu należności w wartości inwestycji leasingowej netto. Leasingodawca również dzieli raty leasingowe na część kapitałową i odsetkową. W przypadku, gdy leasing jest działalnością operacyjną jednostki, to część odsetkowa zaliczana jest do przychodów ze sprzedaży. W przeciwnym razie ewidencjonowana jest jako przychody finansowe. Część kapitałowa natomiast traktowana jest jako spłata należności od leasingobiorcy. Przykład Spółka jako finansujący podpisała umowę leasingu. Wartość rynkowa przedmiotu leasingu na dzień rozpoczęcia umowy to 20 000 zł, zdyskontowana suma opłat leasingowych wynosi 22 500 zł. Przed podpisaniem umowy finansujący rozpoznawał jej przedmiot w swoich księgach jako środek trwały. Spółka wystawiła fakturę na miesięczna opłatę leasingową w wysokości 550 zł, z czego 450 zł to część kapitałowa, a 100 zł część odsetkowa. Leasing jest działalnością operacyjną spółki. Stawka VAT wynosi 23 proc. Ewidencja księgowa: 1. Ewidencja przeniesienia środka trwałego do leasingobiorcy Wn „Należności od leasingobiorcy" 20 000 zł Ma „Środki trwałe" 20 000 zł 2. Ewidencja faktury za miesięczną opłatę leasingową Wn „Rozrachunki z odbiorcami" 676,50 zł Ma „Przychody ze sprzedaży" 100 zł Ma „Należności od leasingobiorcy" 450 zł Ma „VAT należny" 126,50 zł Wariant 3. Leasing operacyjny, księgi leasingobiorcy Gdy korzystający oceni, że umowa jest leasingiem operacyjnym w świetle przepisów uor, to zalicza opłaty leasingowe do poszczególnych kategorii kosztów, w zależności od stosowanego wariantu rachunku zysków i strat. Jeśli stosuje wariant porównawczy, to księguje opłaty w kosztach działalności operacyjnej lub w pozostałych kosztach operacyjnych. Natomiast jeśli stosuje wariant kalkulacyjny, to zalicza raty do kosztów wytworzenia, ogólnego zarządu, sprzedaży bądź do kosztów pozostałej działalności operacyjnej. W obu wariantach to, do której kategorii zostają zaliczone koszty, zależy od celu użytkowania przedmiotu leasingu. Korzystający rozpoznaje koszty równomiernie zgodnie z harmonogramem spłat. Jeśli jednak istnieją przesłanki do innego rozłożenia kolejnych opłat, to Krajowy Standard Rachunkowości nr 5 przewiduje taką możliwość. Przykład Spółka jako korzystający podpisała umowę leasingu. Spółka ustaliła, że jest to leasing operacyjny. Spółka otrzymała fakturę miesięczną na opłatę leasingową wynoszącą 550 zł + 23 proc. VAT. Przedmiot umowy leasingu jest używany w celach związanych z pozostałą działalnością operacyjną spółki. Spółka prowadzi ewidencję tylko w czwartym zespole kont. Spółka ma prawo do pełnego odliczenia VAT oraz nie stosuje konta „Rozliczenie zakupu". Ewidencja księgowa: 1. Ewidencja faktury za miesięczną opłatę leasingową Wn „Pozostałe koszty operacyjne" 550 zł Wn „VAT naliczony" 126,50 zł Ma „Rozrachunki z dostawcami" 676,50 zł Wariant 4. Leasing operacyjny, księgi leasingodawcy Dla finansującego przedmiot umowy leasingu stanowi aktywa trwałe, od których dokonuje on odpisów amortyzacyjnych analogicznie jak od podobnych aktywów trwałych. Opłaty leasingowe, podobnie jak w przypadku leasingu finansowego, przypisuje się do danej kategorii przychodów w zależności od tego, jakim rodzajem działalności jest leasing. Gdy jest to działalność operacyjna, to przychody zalicza się do przychodów ze sprzedaży produktów. W przeciwnym razie są to pozostałe przychody operacyjne. Odpisy amortyzacyjne należy wtedy wykazać jako pozostałe koszty operacyjne. Co do zasady, przychody rozpoznawane są w poszczególnych okresach równomiernie, jeśli jednak zachodzą ku temu przesłanki, to Krajowy Standard Rachunkowości nr 5 umożliwia rozpoznawanie przychodów w innym podziale. Przykład Spółka jako finansujący podpisała umowę leasingu. Spółka wystawiła fakturę na miesięczna opłatę leasingową w wysokości 550 zł + 23 proc. VAT. Leasing stanowi dla spółki działalność operacyjną. Środek trwały amortyzowany jest stawką roczną równą 15 proc. Ewidencja księgowa: 1. Ewidencja faktury za miesięczną opłatę leasingową Wn „Rozrachunki z odbiorcami" 676,50 zł Ma „Przychody ze sprzedaży" 550 zł Ma „VAT należny" 126,50 zł 2. Ewidencja miesięcznej amortyzacji przedmiotu leasingu Wn „Amortyzacja" 250 zł Ma „Umorzenie 250 zł 22. 05. 2021 | Marzena Walkiewicz Wynajem i dzierżawa urządzeń i sprzętu biurowego Wynajem i dzierżawa jest jedną z coraz bardziej powszechnych form umowy wykorzystywanych przez przedsiębiorców na potrzeby swojej działalności. Popularnym staje się również najem lub dzierżawa sprzętu i urządzeń biurowych. Takie rozwiązanie pozwala na obniżenie kosztów przedsiębiorstwa i efektywniejsze wykorzystanie swoich możliwości za pomocą dzierżawionego sprzętu. Umowa taka niesie za sobą zarówno skutki w podatku dochodowym jak i w podatku VAT oraz wymaga właściwego ujęcia w księgach rachunkowych. Tematyce tej został poświęcony również Krajowy Standard Rachunkowości nr 5. Najem i dzierżawa w świetle kodeksu cywilnego Zasady dotyczące zawierania umowy najmu lub dzierżawy regulują przepisy kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 693 § 1. Kodeksu cywilnego przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków. Natomiast w myśl art. 659 § 1. Kodeksu cywilnego przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju. Umowa dzierżawy różni się tym od umowy najmu, iż w zakresie uprawnień najemca może jedynie używać przedmiotu umowy, natomiast dzierżawca ma prawo do pobierania przynoszących przez daną rzecz pożytków. Umowa najmu i dzierżawy w świetle ustawy o rachunkowości Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jeżeli jednostka przyjęła do używania obce środki trwałe na mocy umowy dzierżawy lub najmu na czas określony, to środki te i wartości zalicza się do aktywów trwałych korzystającego, jeżeli zaś umowa spełnia co najmniej jeden z warunków określonych w art. 3 ust. 4 ustawy o rachunkowości. Zatem przedmiot umowy znajduje się w środkach trwałych najemcy / dzierżawcy i podlega on amortyzacji, natomiast u wydzierżawiającego jako zobowiązanie finansowe. Taka umowa nosi zatem znamiona leasingu finansowego. Opłata podstawowa dzielona jest na część kapitałową, która stanowi spłatę zobowiązania, oraz część odsetkową, stanowiącą koszt finansowy. Natomiast w sytuacji, gdy umowa najmu lub dzierżawy nie spełnia wyżej wymienionych warunków, wówczas przedmiot umowy pozostaje w środkach trwałych wydzierżawiającego, natomiast w księgach dzierżawcy wydatki na czynsz odnosi się w koszty ujmując je w księgach rachunkowych zapisem: Strona Wn konta 402Konto 402 - Usługi obce (Kosztowe) 402 "Usługi obce" Strona Ma konta 201Konto 201 - Rozrachunki z dostawcami (Pasywne) 201 "Rozrachunki z dostawcami". Umowa najmu i dzierżawy w świetle KSR nr 5 Bardziej szczegółowe ujęcie problematyki umowy najmu lub dzierżawy zawarte zostało w KSR 5. Standard definiuje umowę dzierżawy jako umowę, przez którą wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Natomiast umowa najmu w rozumieniu Standardu jest to umowa, przez którą wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas nieoznaczony (tzn. taki, który nie jest określony w umowie), a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Najemca / dzierżawca zalicza opłaty z tytułu umowy najmu / dzierżawy do kosztów działalności operacyjnej lub pozostałych kosztów operacyjnych, gdy stosuje wariant porównawczy rachunku zysków i strat. Natomiast w przypadku stosowania wariantu kalkulacyjnego opłaty te zalicza do kosztów wytworzenia, ogólnego zarządu lub sprzedaży bądź do kosztów pozostałej działalności operacyjnej, zależnie od celu użytkowania przedmiotu najmu lub dzierżawy. Przedmiot umowy nie jest wykazywany jako składnik aktywów najemcy / dzierżawcy. Ewidencja opłat u najemcy / dzierżawcy może wyglądać następująco: Faktura VAT za opłatę wstępną: Strona WN konta 300Konto 300 - Rozliczenie zakupu aktywów trwałych (Aktywno-pasywne) 300 „Rozliczenie zakupu” – kwota opłaty wstępnej brutto Strona MA konta 201Konto 201 - Rozrachunki z dostawcami (Pasywne) 201 „Rozrachunki z dostawcami” – kwota opłaty wstępnej brutto Strona WN konta 4 „Koszty według rodzaju” – kwota opłaty wstępnej netto Strona MA konta 300Konto 300 - Rozliczenie zakupu aktywów trwałych (Aktywno-pasywne) 300 „Rozliczenie zakupu” – kwota opłaty wstępnej netto Strona WN konta 221-2Konto 221-2 - Rozliczenie naliczonego VAT (Aktywne) 221-2 „VAT naliczony” – kwota VAT od opłaty wstępnej Strona MA konta 300Konto 300 - Rozliczenie zakupu aktywów trwałych (Aktywno-pasywne) 300 „Rozliczenie zakupu” – kwota VAT od opłaty wstępnej Analogiczne księgowanie występuje również przy fakturze VAT za opłatę podstawową. Gdy okres rozliczenia jest znany, a najemca / dzierżawca opłacił czynsz za dany okres z góry dokonuje się wówczas rozliczeń międzyokresowych czynszu. Gdy umowa zawarta jest na czas nieokreślony nie rozlicza się w czasie opłaty wstępnej. Przykład. W marcu 2020 r. spółka ABC zawarła umowę dzierżawy drukarki wielofunkcyjnej na okres od kwietnia 2020 r do marca 2021 r. Dzierżawca zapłacił z góry cały czynsz w kwocie zł netto i zł VAT. Zgodnie z przyjętą polityką rachunkowości spółki część czynszu przypadającego na rok 2020 ujęto jednorazowo w koszty. Spółka prowadzi ewidencję na zespole kont 4 i 5. Dokonano następujących księgowań: 1. Faktura VAT za usługę dzierżawy: Strona WN konta 300Konto 300 - Rozliczenie zakupu aktywów trwałych (Aktywno-pasywne) 300 „Rozliczenie zakupu” – kwota Strona MA konta 201Konto 201 - Rozrachunki z dostawcami (Pasywne) 201 „Rozrachunki z dostawcami” – kwota Strona WN konta 221-2Konto 221-2 - Rozliczenie naliczonego VAT (Aktywne) 221-2 „VAT Naliczony” – kwota Strona MA konta 300Konto 300 - Rozliczenie zakupu aktywów trwałych (Aktywno-pasywne) 300 „Rozliczenie zakupu” – kwota Strona WN konta 4 „Koszty według rodzaju” – kwota Strona MA konta 300Konto 300 - Rozliczenie zakupu aktywów trwałych (Aktywno-pasywne) 300 „Rozliczenie zakupu” – kwota 2. Przeniesienie kosztów czynszu pobranego z góry do rozliczenia w przyszłych okresach sprawozdawczych za pomocą PK: Strona WN konta 640Konto 640 - Rozliczenia międzyokresowe kosztów zakupu czynne (Aktywno-pasywne) 640 „Rozliczenia międzyokresowe kosztów” – kwota Strona Ma konta 490Konto 490 - Rozliczenie kosztów (Kosztowe) 490 „Rozliczenie kosztów” – kwota 3. Część kosztów przypadających na bieżący okres ( / 12 miesięcy * 9 = Strona WN konta 550Konto 550 - Koszty zarządu (Kosztowe) 550 „Koszty zarządu” – kwota Strona Ma konta 640Konto 640 - Rozliczenia międzyokresowe kosztów zakupu czynne (Aktywno-pasywne) 640 „Rozliczenia międzyokresowe kosztów” – kwota Od strony wynajmującego / wydzierżawiającego opłaty z tytułu najmu / dzierżawy stanowią przychody ujmowane u wynajmujących / wydzierżawiających, dla których zawieranie umów najmu / dzierżawy: jest działalnością operacyjną – jako przychody ze sprzedaży produktów (usług), w pozostałych przypadkach – jako pozostałe przychody operacyjne. Zgodnie ze standardem wynajmujący / wydzierżawiający obejmuje przedmiot umowy najmu / dzierżawy swoją ewidencją środków trwałych i dokonuje od niego odpisów amortyzacyjnych zgodnie z zasadami amortyzacji przyjętymi do podobnych składników aktywów. W razie, gdy wynajmujący / wydzierżawiający ujmuje opłaty z tytułu dzierżawy jako pozostałe przychody operacyjne, to odpisy amortyzacyjne przedmiotu najmu / dzierżawy zalicza do pozostałych kosztów operacyjnych. Ewidencja opłat u wynajmującego / wydzierżawiającego może wyglądać następująco: Faktura VAT za opłatę wstępną: Strona WN konta 200Konto 200 - Rozrachunki z odbiorcami (Aktywne) 200 „Rozrachunki z odbiorcami” – kwota opłaty wstępnej brutto Strona MA konta 701Konto 701 - Przychody netto ze sprzedaży wyrobów gotowych (Przychodowe) 701 „Przychody ze sprzedaży” – kwota opłaty wstępnej netto Strona MA konta 221-1Konto 221-1 - Rozliczenie należnego VAT (Pasywne) 221-1 „VAT Należny” – kwota VAT od opłaty wstępnej Analogiczne księgowanie występuje również przy fakturze VAT za opłatę podstawową. Umowa najmu i dzierżawy w świetle podatku dochodowego W myśl art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - źródłami przychodów są: najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą; Zgodnie z powyższym, jeżeli strony zawarły umowę najmu lub dzierżawy, uzgodniona w niej kwota czynszu stanowi przychód dla wynajmującego / wydzierżawiającego. Wyznaczony w umowie termin zapłaty raty czynszu stanowi moment powstania przychodu i nakłada obowiązek zaewidencjonowania go w tym dniu w księgach rachunkowych bez względu na to, czy najemca / dzierżawca opóźnia się z zapłatą. W sytuacji, gdy umowa przewiduje zapłatę czynszu w całości, za cały okres z góry, wówczas należy rozpoznać przychód od razu w pierwszym miesiącu od całej wymaganej kwoty do zapłaty. Zgodnie z zasadą powstawania przychodu podatkowego, po drugiej stronie transakcji powstaje koszt podatkowy, a zatem kwota czynszu stanowi koszt dla najemcy / dzierżawcy, zgodnie z art. 15 ustawy o pdop oraz art. 22 ustawy o pdof. Do kosztów uzyskania przychodu dzierżawca może zaliczyć również koszty związane z najmem czy dzierżawą, np. odpisy amortyzacyjne (jeżeli zgodnie z przepisami dzierżawiony środek trwały ewidencjonowany jest u najemcy lub u dzierżawcy), opłaty za energię, opłaty związane z użyciem dzierżawionego sprzętu, jeżeli zgodnie z treścią umowy dzierżawy obciążają one najemcę / dzierżawcę. Umowa dzierżawy w świetle podatku VAT Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług - opodatkowaniu podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług. Ustawodawca w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT wyjaśnia, iż przez dostawę towarów rozumie się również przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione; Niewątpliwie, umowa najmu lub dzierżawy dają możliwość użytkowania przedmiotu umowy, a zatem określonego towaru w sposób ciągły z możliwością wykorzystania go do celów zarobkowych, gdyż umowy zawierane są z reguły na określony okres za wynagrodzeniem. Najem i dzierżawa opodatkowana jest podstawową stawką, tj. 23%. W szczególnych przydatkach w ustawie przewidziane są zwolnienia z podatku lub obniżenie stawki podatku. Dotyczy to jednak dzierżawy gruntu na cele rolnicze (§ 8 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług) lub najmu / dzierżawy o charakterze mieszkalnym (art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Czynny podatnik VAT ma obowiązek wystawienia faktury na umówioną kwotę czynszu zgodnie z umową najmu lub dzierżawy. Jednostka korzystająca ze zwolnienia natomiast powinna wystawić rachunek za taką usługę. Obowiązek wystawienia faktury w przypadku najmu czy dzierżawy powstaje nie później niż z chwilą powstania obowiązku podatkowego, natomiast nie wcześniej niż 30 dni przed powstaniem tego obowiązku. Obowiązek podatkowy powstaje zatem z chwilą otrzymania zapłaty lub części zapłaty, ale nie później niż termin płatności określony w umowie najmu / dzierżawy. Reasumując, wynajem lub dzierżawa sprzętu biurowego stał się w obecnych czasach szczególnie modny. Związane jest to z korzyściami, jakie takie rozwiązanie ze sobą niesie. To nie tylko oszczędność dla dzierżawcy czy wynajmującego, ale również możliwość korzystania w wysokiej jakości towarów przy stosunkowo niewielkim nakładzie. Obecnie firmy umożliwiające wynajem bądź dzierżawę sprzętu i urządzeń biurowych prześcigają się w ofertach dotyczących jakości urządzeń jak i ceny czynszu za dany sprzęt. Korzystnym jest również przy tym fakt, iż koszty poniesione w związku z umową wynajmu / dzierżawy można zakwalifikować do kosztów podatkowych oraz daje możliwość obniżenia stawki podatku VAT ze strony najemcy / dzierżawcy.

ustawa o rachunkowości art 3 ust 4